Αέρια του Θερμοκηπίου

Διαχρονική Εξέλιξη εκπομπών

Το πρωτόκολλο του Κιότο

Το πρωτόκολλο του Κιότο στη σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC) συμφωνήθηκε το 1997. Το πρωτόκολλο αυτό καθόρισε νομικά δεσμευτικούς στόχους μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου (GHG) ή ανώτατα όρια επιτρεπόμενων εκπομπών για 37 βιομηχανικές χώρες για την πρώτη περίοδο ανάληψης υποχρεώσεων από το 2008 έως και το 2012. Αυτό οδήγησε στην ανάγκη διαμόρφωσης πολιτικών προκειμένου οι χώρες να ανταποκριθούν στις δεσμεύσεις του Κυότο.

Τον Μάρτιο του 2000, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια Πράσινη Βίβλο με τίτλο “Η εμπορία εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση”, με κάποιες πρώτες ιδέες για τα σχέδια του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (EU ETS).

Η Ελλάδα υπέγραψε το Πρωτόκολλο τον Απρίλιο του 1998, παράλληλα με τα υπόλοιπα Κράτη Μέλη της Ε.Ε. και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Όλα τα Κράτη – Μέλη της ΕΕ κύρωσαν το Πρωτόκολλο το Μάιο 2002. Η Ελλάδα το κύρωσε με το Νόμο 3017/2002 (ΦΕΚ Α'117/30.05.2002). Βάσει του άρθρου 4 του Πρωτοκόλλου που επιτρέπει την από κοινού ανταπόκριση στις υποχρεώσεις που αναλαμβάνονται από το Πρωτόκολλο, στο Συμβούλιο Υπουργών Περιβάλλοντος της Ε.Ε. της 4ης Μαρτίου 2002, επετεύχθη συμφωνία σε απόφαση του Συμβουλίου για την “έγκριση εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας του Πρωτοκόλλου του Κυότο της Σύμβασης Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την αλλαγή του κλίματος και την από κοινού ανταπόκριση στις αντιστοίχως αναλαμβανόμενες υποχρεώσεις”.

Η εφαρμογή του πρωτοκόλλου του Κιότο προέβλεπε πέραν της κατανομής υποχρεωτικών στόχων εκπομπών ανά κράτος και την παράλληλη λειτουργία του συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Αερίων του Θερμοκηπίου (Emissions Trading System). Το σύστημα αυτό δίνει την δυνατότητα της αγοραπωλησίας δικαιωμάτων μεταξύ των εμπλεκομένων. Η διεθνής λειτουργία του συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων αρχίζει από το 2008. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε από την περίοδο 2005-2007.

Η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε στη Γραμματεία της Σύμβασης στη Βόννη, την ίδια μέρα που έγινε η κατάθεση των πράξεων κύρωσης του Πρωτοκόλλου στο θεματοφύλακα (Νέα Υόρκη).

Η Ελλάδα σύμφωνα με την απόφαση αυτή, δεσμεύεται να περιορίσει την αύξηση των εκπομπών της στο +25% για το διάστημα 2008-2012, προκειμένου να συνεισφέρει στο κοινό στόχο της ΕΕ για 8% μείωση των εκπομπών της για το αυτό διάστημα.

Για να ανταποκριθεί στη δέσμευσή της αυτή, η χώρα μας εκπόνησε Εθνικό Πρόγραμμα μείωσης εκπομπών αερίων φαινόμενου θερμοκηπίου για την περίοδο 2000-2010.

Τα Αέρια του Θερμοκηπίου (GHG – Greenhouse gases)

Τα αέρια του θερμοκηπίου (GHGGreenhouse Gases) των οποίων οι συγκεντρώσεις καταγράφονται και οι εκπομπές τους παρακολουθούνται είναι τα ακόλουθα:

Ως έμμεσα αέρια του θερμοκηπίου θεωρούνται:

  • το Μονοξείδιο του άνθρακα (CO)
  • τα Οξείδια του αζώτου (NOx)
  • οι Οργανικές ουσίες (NMVOCs)
  • τα Οξείδια του θείου(SOx)
Αέρια του Θερμοκηπίου

Τα φθοριούχα αέρια, μαζί με το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), το Μεθάνιο (CH4) και το μονοξείδιο του Αζώτου (N2O), αποτελούν την ομάδα των αερίων γνωστών ως “αέρια του θερμοκηπίου”. Oι εκπομπές των αερίων αυτών ελέγχονται από το Πρωτόκολλο του Κυότο στα πλαίσια της Σύμβασης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (UNFCCC).

Ετος βάσης

Σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Κιότο, το επίπεδο εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου GHG στο «έτος βάσης» είναι το σημείο εκκίνησης και αναφοράς για την παρακολούθηση της προόδου των εγχώριων εκπομπών κάθε χώρας μέλους της ΕΕ-15 για όλα τα κράτη μέλη που έχουν υπογράψει το πρωτόκολλο του Κιότο.

Η Ε.Ε. των 15 έχει αναλάβει κοινή δέσμευση για μείωση των εκπομπών κατά 8% μεταξύ 2008-2012 σε σύγκριση με τις εκπομπές στο λεγόμενο «έτος βάσης». Το έτος βάσης δεν είναι καθαυτό «έτος», αλλά αντιστοιχεί σε επίπεδο εκπομπών από το οποίο θα σημειωθούν μειώσεις εκπομπών.

Τα κράτη μέλη της ΕΕ-15 έχουν κατανείμει μεταξύ τους το βάρος της επίτευξης του στόχου – 8%, επιτρέποντας σε μεμονωμένα κράτη μέλη να ακολουθούν διαφορετικούς βαθμούς μείωσης των εκπομπών, σε σύγκριση με τις εκπομπές του έτους βάσης. Συνεπώς, η πρόοδος προς την κατεύθυνση των στόχων για κάθε κράτος μέλος ξεκινά από το δικό του επίπεδο ατομικών εκπομπών βάσης χρόνου.

Για το διοξείδιο του άνθρακα (CO2), το μεθάνιο (CH4) και το οξείδιο του αζώτου (N2O), το έτος 1990 χρησιμοποιείται ως «έτος βάσης» για όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ-15. Ωστόσο, για τα φθοριούχα αέρια, τα κράτη μέλη της ΕΕ-15 μπορούν να επιλέξουν να χρησιμοποιήσουν τα επίπεδα εκπομπών το 1995. Δώδεκα από τα 15 κράτη μέλη επέλεξαν να χρησιμοποιήσουν το 1995 ως έτος αναφοράς για τις εκπομπές φθοριούχων αερίων.

Για την ΕΕ-15, οι εκπομπές βάσης ήταν ελαφρώς υψηλότερες από τα επίπεδα του 1990. Ως εκ τούτου, η πρόοδος προς την επίτευξη του κοινού στόχου – 8% είναι καλύτερη. Στην πράξη, οι εκπομπές βάσης της ΕΕ-15 μπορούν να θεωρηθούν πλησίον των εκπομπών του 1990.

Διαφοροποίηση στόχων της Ευρωπαϊκής Ενωσης

Η ΕΕ των 28 δεν έχει στόχο το πρωτόκολλο του Κιότο και ως εκ τούτου δεν μπορεί να εφαρμοστεί ένα συνολικό έτος βάσης για την περίπτωση αυτή σε οποιαδήποτε συζήτηση ή αναφορά σχετικά με την πρόοδο προς την επίτευξη των στόχων του Κιότο. Τον Μάρτιο του 2007, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποφάσισε ότι η ΕΕ θα δεσμευθεί σταθερά από ανεξάρτητη δέσμευση για μείωση κατά τουλάχιστον 20% των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου έως το 2020 σε σύγκριση με το 1990. Παρόλα αυτά, το σχετικό «έτος βάσης» για την πρώτη περίοδο δέσμευσης του πρωτοκόλλου του Κιότο λαμβάνονται υπόψη κατά τη διανομή της επιβάρυνσης μεταξύ των κρατών μελών.

Η Ελλάδα ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο πλαίσιο της από κοινού τήρησης των σχετικών δεσμεύσεων, έχει αναλάβει την υποχρέωση για τον περιορισμό της αύξησης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά την περίοδο 2008-2012 στο 25% σε σχέση με τις εκπομπές του έτους βάσης. Ως έτος βάσης για τις εκπομπές CO2, CH4 και Ν2Ο λαμβάνεται το 1990, ενώ για τα PFCs, HFCs και SF6 λαμβάνεται το 1995.

Διοξείδιο του άνθρακα

Διοξείδιο του άνθρακα

Τι είναι το Διοξείδιο του άνθρακα

Το CO2 είναι ο κυριότερος παράγοντας που ευθύνεται για την ανάπτυξη του φαινομένου του θερμοκηπίου. To διοξείδιο του άνθρακα εισέρχεται στην ατμόσφαιρα λόγω της ανθρώπινης δραστηριότητας μέσω της καύσης ορυκτών καυσίμων. Περιλαμβάνονται άνθρακας, φυσικό αέριο, πετρέλαιο, στερεά απορρίμματα, καύση δασών και προϊόντων ξυλείας. Επίσης παράγεται και ως αποτέλεσμα ορισμένων χημικών αντιδράσεων σε παραγωγικές διαδικασίες όπως για παράδειγμα η παραγωγή σκυροδέματος. Απομακρύνεται από την ατμόσφαιρα με την απορρόφηση του από τα φυτά μέσω του βιολογικού κύκλου άνθρακα.

Το διοξείδιο του άνθρακα εμφανίζεται φυσιολογικά στην ατμόσφαιρα ως μέρος του κύκλου του άνθρακα της Γης. Ο κύκλος αυτός αντιπροσωπεύει την φυσική κυκλοφορία του άνθρακα μεταξύ της ατμόσφαιρας, των ωκεανών, του εδάφους, των φυτών και των ζώων. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες μεταβάλλουν τον κύκλο του άνθρακα προσθέτοντας περισσότερο CO2 στην ατμόσφαιρα και επηρεάζοντας την ικανότητα των φυσικών καταβοθρών, όπως τα δάση, να το απομακρύνουν από την ατμόσφαιρα.

Προέλευση εκπομπών Διοξειδίου του άνθρακα

Ενώ οι εκπομπές CO2 προέρχονται από ποικίλες φυσικές πηγές, οι εκπομπές CO2 που σχετίζονται με τον άνθρωπο είναι αυτές που ευθύνονται για την αύξηση της θερμοκρασίας που σημειώθηκε στην ατμόσφαιρα από τη βιομηχανική επανάσταση ( ~ 1750) και μετέπειτα. Σήμερα αντιπροσωπεύει τουλάχιστον το 80% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου (GHG).

Πολλά δισεκατομμύρια τόνοι άνθρακα ανταλλάσσονται με φυσικό τρόπο κάθε χρόνο μεταξύ της ατμόσφαιρας, των ωκεανών και της επίγειας χλωρίδας. Τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα παρουσίαζαν αποκλίσεις μικρότερες από 10% κατά τη διάρκεια των 10.000 χρόνων που προηγήθηκαν της βιομηχανικής επανάστασης.

Η χρήση ορυκτών καυσίμων με βάση τον άνθρακα έχει αυξηθεί έως και 12 φορές κατά τον 20ο αιώνα, ενώ οι συγκεντρώσεις του διοξειδίου του άνθρακα έχει αυξηθεί σημαντικά στην ατμόσφαιρα σε ποσοστό άνω του 30%.

Σήμερα εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα τουλάχιστον 25 δισεκατομμύρια τόνους CO2 το χρόνο. Το CO2 μπορεί να παραμείνει στην ατμόσφαιρα για 50 – 200 χρόνια, ανάλογα με τον τρόπο ανακύκλωσης και επιστροφής του στο έδαφος και τους ωκεανούς.

Επίπεδα εκπομπών Διοξειδίου του άνθρακα (CO2)

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 28 συμπεριλαμβανομένης και της Ισλανδίας, οι συνολικές εκπομπές του CO2 ανήλθαν το 2015 σε 3.640,61 εκατομμύρια τόνους Mt CO2 -eq. Οι εκπομπές του CO2 για το ίδιο έτος (2015) αντιπροσωπεύουν το 81,8% των συνολικών εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το 2015, τα δύο τρίτα των παγκόσμιων εκπομπών CO2 από ορυκτά καύσιμα και βιομηχανικές διεργασίες οφείλονται στην Κίνα (με μερίδιο 29% στο παγκόσμιο σύνολο). Ακολουθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες (14%), η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ-28) ), η Ινδία (7%), η Ρωσική Ομοσπονδία (5%) και η Ιαπωνία (3,5%). Για πρώτη φορά, η Κίνα περιόρισε αποτελεσματικά τις εκπομπές της, μειώνοντάς τες κατά 0,7% σε σύγκριση με το 2014. Επίσης, οι εκπομπές στη Ρωσική Ομοσπονδία, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία μειώθηκαν κατά 3,4%, 2,6% και 2,2% αντίστοιχα. Η αύξηση των εκπομπών CO2 στην Ινδία συνεχίστηκε, με ρυθμό 5,1% το 2015.

Στην Ευρωπαϊκή Ενωση οι εκπομπές CO2 από τα ορυκτά καύσιμα και τις βιομηχανικές διεργασίες παρουσίασαν ελαφρά αύξηση κατά 1,3% μετά από τέσσερα χρόνια σημαντικών μειώσεων (κατά 13,4% συνολικά κατά την περίοδο 2011-2014). Αυτό εξηγείται από την αύξηση κατανάλωσης φυσικού αερίου κατά 4,6%, κυρίως για τη θέρμανση λόγω του πιό ψυχρού χειμώνα το 2015 σε σύγκριση με το 2014. Ενας άλλος λόγος είναι και η αύξηση της κατανάλωσης ντίζελ στις μεταφορές κατά 4%. Παράλληλα, οι εκπομπές CO2 που σχετίζονται με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας μειώθηκαν κατά 0,6%, ενώ η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας αυξήθηκε κατά 1,3%.

Αυτό οφείλεται στο πολύ μεγαλύτερο μερίδιο της ανανεώσιμης ηλεκτρικής ενέργειας, κυρίως υδροηλεκτρικής, αιολικής και ηλιακής ενέργειας, στη συνολική παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας το 2015. (29%, δηλαδή αύξηση κατά 4,4% σε σύγκριση με το 2014) και μείωση κατά 1,8% κατανάλωση.

Οι κύριοι τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας που συμμετέχουν στην παραγωγή του είναι:

Το 2015 η καύση ορυκτών καυσίμων για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ήταν η μεγαλύτερη πηγή εκπομπών CO2 στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι εκπομπές CO2 έχουν μειωθεί σημαντικά από το 1990. Ειδικότερα, η ειδική εκπομπή gCO2 /kWh στην Ευρωπαϊκή Ενωση (emission intensity), έχει μεωθεί σημαντικά από 431 gCO2/kWh το 1990 σε 275,9 gCO2/kWh το 2014 – ποσοστό μείωσης ~ 36%.

Αντίστοιχα στην Ελλάδα η παρουσιαζόμενη συνολικά μείωση της ειδικής εκπομπής gCO2/kWh ανήλθε συνολικά στο ποσοστό 30,84% μεταβαλλόμενη από 1200 σε 829,9 gCO2/kWh την αντίστοιχη περίοδο.

Η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας έχει γίνει πιο αποδοτική στην Ευρωπαϊκή Ενωση των 28 τα τελευταία χρόνια. Η μέση απόδοση αυξήθηκε από 36% το 1990 σε 44% το 2014.

Η αποδοτικότητα εξαρτάται κυρίως από το μείγμα των χρησιμοποιούμενων καυσίμων (ορυκτών, πυρηνικών ή ανανεώσιμων πηγών ενέργειας) καθώς και το μίγμα συμπαραγωγής ισχύος και θερμότητας:

  • οι υψηλές αποδόσεις σχετίζονται με την υδροηλεκτρική και την αιολική ενέργεια (απόδοση 100%, δεδομένου ότι η ηλεκτρική ενέργεια είναι η πρώτη μετρήσιμη πρωτογενής ισοδύναμη ενέργεια για τις εν λόγω τεχνολογίες ανανεώσιμων πηγών ενέργειας).

  • οι χαμηλές αποδόσεις (<30%) συσχετίζονται κυρίως με τις παλαιές μονάδες ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα, με πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής (συνήθως 33%, με θερμότητα την πρώτη μετρήσιμη πρωτογενή ισοδύναμη ενέργεια), την άμεση καύση βιομάζας (20-25%) ή γεωθερμική ενέργεια.
  • μεταξύ 1990 και 2014, το μερίδιο της ηλεκτρικής ενέργειας στην παραγωγή των συμβατικών θερμοηλεκτρικών σταθμών και της τηλεθέρμανσης (ηλεκτρισμός και θερμότητα) αυξήθηκε ελαφρά σε συνδυασμό με την αύξηση της αποτελεσματικότητας.

Τομέας οδικών μεταφορών

Ο τομέας των οδικών μεταφορών συμμετέχει περίπου κατά το ένα πέμπτο στις συνολικές εκπομπές CO2 στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Οι εκπομπές αυτές εξακολουθούν να είναι κατά 20,5% ψηλότερες από τα επίπεδα του 1990. Ο τομέας μεταφορών είναι ο μοναδικός τομέας στην Ευρωπαϊκή Ενωση όπου οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου εξακολουθούν να αυξάνονται. Το 2015 ο τομέας μεταφορών συμμετείχε κατά 25,8% στις συνολικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου στην Ε.Ε.

Οι εκπομπές του τομέα μεταφορών συμπεριλαμβανομένης της αεροπλοϊας αλλά εξαιρουμένης της διεθνούς ναυσιπλοϊας το 2015 ήταν περίπου 23% ψηλότερες από τα επίπεδα του 1990. Οι εκπομπές αυτές αυξήθηκαν σχεδόν κατά 2% συγκριτικά με το 2014. Η διεθνής αεροπλοϊα παρουσίασε την μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά +105% σε σχε΄ση με το 1990 ακολουθούμενη από την διεθνή ναυσιπλοϊα (αύξηση κατά +22%) και τις οδικές μεταφορές (κατά +19%).

Πολλές βιομηχανικές διαδικασίες εκπέμπουν CO2 λόγω της καύσης ορυκτών καυσίμων. Παράλληλα αρκετές βιομηχανικές διαδικασίες παράγουν CO2 διαμέσου χημικών αντιδράσεων που δεν συμπεριλαμβάνουν την καύση. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν για παράδειγμα η παραγωγή ορυκτών προϊόντων όπως το τσιμέντο, η παραγωγή μεταλλικών υλικών όπως ο σίδηρος και ο χάλυβας και η παραγωγή χημικών.

Η Eurostat εκτιμά ότι το 2016 οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα (CO2) από την καύση ορυκτών καυσίμων μειώθηκαν κατά 0,4% στην ΕΕ, σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Οι εκπομπές CO2 συμβάλλουν σημαντικά στην υπερθέρμανση του πλανήτη και αντιπροσωπεύουν περίπου το 80% όλων των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου της ΕΕ. Επηρεάζονται από παράγοντες όπως οι κλιματικές συνθήκες, η οικονομική ανάπτυξη, το μέγεθος του πληθυσμού, οι μεταφορές και οι βιομηχανικές δραστηριότητες. Διάφορες πρωτοβουλίες της ΕΕ για την ενεργειακή απόδοση αποσκοπούν στη μείωση των εκπομπών CO2 και άλλων αερίων θερμοκηπίου.

Επισημαίνεται ότι πολλές βιομηχανικές διαδικασίες κάνουν χρήση ηλεκτρικής ενέργειας προκαλώντας έτσι έμμεση αύξηση των εκπομπών από την ηλεκτροπαραγωγή.

Στην ΕΛΛΑΔΑ οι εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα CO2 αντιπροσώπευαν το 78,32% των συνολικών εκπομπών αερίων θερμοκηπίου στην χώρα το 2015, εξαιρουμένων των εκπομπών LULUCF (Land Use, Land Use, Change and Forestry). Οι εκπομπές CO2 παρουσίασαν μείωση κατά 10,09% σε σχέση με τα επίπεδα αναφοράς το 1990.

Διαχρονική Εξέλιξη Αερίων του Θερμοκηπίου

Η κατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση

Το 2015 η εκπομπή αερίων του θερμοκηπίου στην Ε.Ε. των 28 μειώθηκε κατά 22% συγκρινόμενη με τα επίπεδα του 1990. Το ποσοστό αυτό αντιπροσωπεύει απόλυτη μείωση κατά 1265 Mt CO2 – equivalent διατηρώντας την Ε.Ε. μέσα στους προδιαγεγραμένους στόχους.

Οι στόχοι αυτοί περιλαμβάνουν αφενός την μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου κατά 20% έως το 2020 και κατά 40% έως το 2030 σε σύγκριση πάντοτε με τα επίπεδα του 1990.  Μεταξύ των κρατών μελών, η Γερμανία παρουσίασε το 2015 τα υψηλότερα επίπεδα εκπομπών (926,5 Mt CO2 – equivalent)  που αντιστοιχούν σε ποσοστό 21% των συνολικών εκπομπών της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γαλλία.

Στον αντίποδα, την μεγαλύτερη μείωση σε σχέση με τα επίπεδα του 1990 παρουσίασαν η Λιθουανία, Λετονία και Εσθονία (-58%, -56% και -55% αντίστοιχα).  Αντίστοιχα τη μεγαλύτερη αύξηση των εκπομπών σε σχέση με το 1990 παρουσίασαν η Κύπρος (κατά +44%), η Ισπανία (κατά +19%) και η Πορτογαλλία κατά +18%.

Oι πρώτες εκτιμήσεις για το 2016 δείχνουν ότι η μείωση των εκπομπών στην ΕΕ που παρατηρείται από το 2005 συνεχίζεται, αν και με βραδύτερο ρυθμό σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Οι συνολικές εκπομπές της ΕΕ το 2016 υπολογίζονται σε 4 423 εκατομμύρια τόνους ισοδυνάμου διοξειδίου του άνθρακα (Mt CO2eq). Αυτός ο αριθμός περιλαμβάνει τις έμμεσες εκπομπές CO2 και τις εκπομπές από τη διεθνή αεροπορία, αλλά αποκλείει τις καθαρές εκπομπές από τη χρήση γης, τις μεταβολές της χρήσης γης και τη δασοκομία (LULUCF) και τις εκπομπές από τη διεθνή ναυτιλία.

Αυτό αντιστοιχεί σε μείωση των εκπομπών κατά 28,7 Mt CO2eq (-0,7%) μεταξύ 2015 και 2016 και σε μείωση κατά 22,6% μεταξύ 1990 και 2016. Εξαιρουμένων των εκπομπών από τη διεθνή αεροπορία, οι εκπομπές το 2016 θα ανέλθουν σε 4 279 Mt CO2eq, γεγονός που αντιπροσωπεύει επίσης μείωση κατά 0,7% κάτω από το 2015, αλλά μείωση κατά 24,2% από το 1990.

Hμείωση των εκπομπών κατά 0,7% αντιβαίνει στην αύξηση του ΑΕΠ κατά 1,9 % την ίδια περίοδο. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τη μείωση της έντασης εκπομπών του ΑΕΠ στην ΕΕ το 2016 και συνέβαλε στην περαιτέρω αποσύνδεση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από την οικονομική ανάπτυξη.

Μετά από μια περίοδο μείωσης μεταξύ του 2010 και του 2014, η κατανάλωση πρωτογενούς ενέργειας (συμπεριλαμβανομένων όλων των καυσίμων που καίγονται άμεσα ή μετασχηματίζονται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και θερμότητας) αυξήθηκε για το δεύτερο έτος λειτουργίας το 2016 (κατά 0,9%). Αυτό οφείλεται κυρίως στην αυξημένη χρήση φυσικού αερίου και υγρών καυσίμων. Η συμβολή τόσο των ορυκτών όσο και των ανανεώσιμων καυσίμων στο ενεργειακό μίγμα αυξήθηκε το 2016, αν και η συμβολή της πυρηνικής ενέργειας μειώθηκε ελαφρά.

Εκπομπές αερίων του Θερμοκηπίου στην ΕΕ-28

Οι μεταβολές εκπομπών αερίων του Θερμοκηπίου ανά τομέα Δραστηριότητας

Μονάδα καύσης Ορυκτών καυσίμων

Ανά τομέα δραστηριότητας, η μεγαλύτερη απόλυτη μείωση των εκπομπών στην Ε.Ε. σημειώθηκε στον ενεργειακό τομέα.

Οι εκπομπές από την παροχή και χρήση ενέργειας αντιπροσώπευαν περίπου το 78% των συνολικών εκπομπών της ΕΕ το 2016.

Οι εκπομπές αυτές μειώθηκαν κατά 23,9 Mt CO2eq (-0,7%) το 2016 σε σύγκριση με το 2015, παρά την ελαφρά αύξηση της κατανάλωσης ενέργειας στην ΕΕ το 2016. Η σημαντική μείωση των εκπομπών από τις βιομηχανίες ενέργειας (53,9 Mt CO2eq), οι οποίες περιλαμβάνουν εκπομπές από σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής και διυλιστήρια, αντισταθμίστηκε εν μέρει από τις αυξήσεις των εκπομπών από τους τομείς των τελικών χρηστών ενέργειας, ιδίως στον τομέα των μεταφορών (18,6 Mt CO2eq) οικιακού και εμπορικού τομέα (19,0 Mt CO2eq).

Οι εκπομπές από τους βιομηχανικούς κλάδους της ΕΕ (εκτός του τομέα της ενέργειας) μειώθηκαν το 2016 σε σύγκριση με το 2015. Οι εκπομπές που σχετίζονται με την κατανάλωση ενέργειας από τη βιομηχανία μειώθηκαν κατά 6,3 Mt CO2eq (-1,3%), ενώ οι βιομηχανικές διεργασίες μειώθηκαν κατά 0,8%. Η τελευταία αντανακλά μείωση των εκπομπών από τη βιομηχανία παραγωγής μετάλλων κατά 3,0% και 2,7% από τη χημική βιομηχανία. Ταυτόχρονα, οι εκπομπές από τη βιομηχανία παραγωγής ορυκτών αυξήθηκαν κατά 0,5% και οι εκπομπές από τη χρήση φθοριούχων αερίων ως υποκατάστατων των ουσιών που καταστρέφουν το όζον αυξήθηκαν επίσης κατά 0,5% στην ΕΕ.

Οι μεταβολές εκπομπών Αερίων του θερμοκηπίου στα κράτη – μέλη

Τα κράτη μέλη χωρίστηκαν σε δύο ίσες ομάδες.  Στις μισές από αυτές, οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου μειώθηκαν το 2016 σε σύγκριση με το 2015. Για τις υπόλοιπες αυξήθηκαν.

Η μεγαλύτερη απόλυτη μείωση των εκπομπών παρατηρήθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο (-30,1 Mt CO2eq σε σύγκριση με το 2015). Η μείωση αυτή οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι η κατανάλωση στερεών ορυκτών καυσίμων μειώθηκε κατά το ήμισυ. Η μείωση αυτή αντισταθμίστηκε εν μέρει από την αυξημένη κατανάλωση πετρελαίου και φυσικού αερίου. Συγκεκριμένα, σημειώθηκε μετατόπιση από την χρήση άνθρακα στο φυσικό αέριο στον τομέα παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας. Σημαντικές απόλυτες μειώσεις των εκπομπών σημειώθηκαν επίσης στην Ισπανία (-11,8 Mt CO2eq) και στη Ρουμανία (-3,9 Mt CO2eq).

Η μεγαλύτερη σχετική μείωση των εκπομπών σε σχέση με το προηγούμενο έτος σημειώθηκε στη Μάλτα (-13,5%).  Ακολουθούν το Ηνωμένο Βασίλειο (-6,0%) και τη Βουλγαρία (-5,0%).

Η μεγαλύτερη απόλυτη αύξηση εκπομπών παρατηρήθηκε στη Γαλλία (+6,0 Mt CO2eq).  Αντανακλά τη μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας από όλους τους τομείς στην χώρα. Η κατανάλωση φυσικού αερίου αυξήθηκε κατά 9%.  Παράλληλα, η κατανάλωση υγρών και στερεών καυσίμων υποχώρησε κατά 2%. Σημαντική αύξηση των εκπομπών παρατηρήθηκε επίσης στην Πολωνία (+5,1 Mt CO2eq) και τη Γερμανία (+3,6 Mt CO2eq).

Οι μεγαλύτερες σχετικές αυξήσεις των εκπομπών σημειώθηκαν στην Εσθονία (+ 6,9%), τη Φινλανδία (+ 5,8%) και την Κύπρο (+4,9%).

Στατιστικά δεδομένα

Δεν περιλαμβάνονται οι εκπομπές από την διεθνή ναυτιλία και οι καθαρές εκπομπές CO2 από την χρήση γης, αλλαγής χρήσης γης και δασικές δραστηριότητες LULUCF. Περιλαμβάνονται οι έμμεσες εκπομπές CO2.

Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EU-28) για την περίοδο 1990 - 2015
EU-28 Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΜΕΘΑΝΙΟ ΥΔΡΟΦΘΟΡΑΝΘΑΚΕΣ ΥΠΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ ΥΠΕΡΦΘΟΡΑΝΘΡΑΚΕΣ ΦΘΟΡΙΟΥΧΟ ΘΕΙΟ ΤΡΙΦΘΟΡΙΟΥΧΟ ΑΖΩΤΟ Απροσδιόριστες Εκπομπές
Mt CO2eq CO2 CH4 HFC N2O PFC SF6 NF3 HFC & PFC
1990 5.716,36 4.530,47 728,44 29,13 385,60 25,87 11,00 0,024 5,84
1991 5.614,25 4.469,20 708,57 29,15 366,98 23,50 11,46 0,025 5,37
1992 5.442,69 4.331,91 689,50 31,57 352,86 19,18 12,28 0,027 5,35
1993 5.346,86 4.252,29 680,38 34,50 343,11 18,26 12,97 0,029 5,34
1994 5.327,97 4.242,75 663,61 39,14 345,36 17,61 14,14 0,032 5,33
1995 5.381,36 4.288,33 662,74 43,73 348,38 17,28 15,19 0,100 5,61
1996 5.494,52 4.394,73 659,33 50,93 353,64 16,60 15,06 0,094 4,13
1997 5.398,60 4.310,01 646,06 58,79 350,68 15,40 13,58 0,102 3,98
1998 5.360,35 4.308,97 630,86 60,44 328,74 14,57 12,84 0,077 3,85
1999 5.255,73 4.248,13 618,80 52,10 308,23 14,19 10,54 0,075 3,65
2000 5.270,85 4.280,20 606,50 53,22 306,25 12,19 10,59 0,103 1,80
2001 5.324,66 4.347,77 599,35 52,53 302,66 10,84 9,73 0,082 1,70
2002 5.278,89 4.322,56 585,20 56,30 291,70 12,56 8,59 0,134 1,84
2003 5.366,91 4.419,27 576,12 63,06 288,89 10,28 8,10 0,147 1,04
2004 5.375,40 4.438,89 558,00 66,94 293,70 8,73 8,11 0,132 0,89
2005 5.345,21 4.422,97 546,51 73,27 286,08 7,35 7,92 0,156 0,95
2006 5.338,33 4.434,55 535,26 77,67 275,86 6,56 7,49 0,141 0,80
2007 5.293,76 4.393,18 526,23 83,84 276,45 6,09 7,08 0,163 0,73
2008 5.179,48 4.294,19 515,25 91,07 265,97 5,22 6,71 0,149 0,93
2009 4.803,59 3.945,34 502,39 94,21 250,69 3,35 6,31 0,077 1,23
2010 4.909,52 4.063,76 492,20 102,22 240,41 3,88 6,43 0,119 0,49
2011 4.758,66 3.924,27 482,59 104,68 236,28 4,25 6,22 0,127 0,26
2012 4.693,24 3.864,51 477,00 107,94 233,45 3,70 6,27 0,093 0,28
2013 4.598,85 3.779,15 465,10 110,21 233,89 3,96 6,19 0,068 0,29
2014 4.423,74 3.606,38 458,46 112,69 236,27 3,50 6,14 0,074 0,22
2015 4.451,81 3.640,61 456,04 107,61 237,25 3,58 6,41 0,069 0,24
Προέλευση Δεδομένων: Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος - European Environment Agency (εκπομπές σε εκατομμύρια ισοδύναμους τόνους CO2 -equivalent. Περιλαμβάνονται οι έμμεσες εκπομπές CO2, συμπεριλαμβανομένης της διεθνούς αεροπλοΐας) Δεν περιλαμβάνονται οι εκπομπές από την διεθνή ναυτιλία και οι καθαρές εκπομπές CO2 από την χρήση γης, αλλαγής χρήσης γης και δασικές δραστηριότητες LULUCF

Περιλαμβάνονται οι έμμεσες εκπομπές CO2. Δεν συμπεριλαμβάνονται εκπομπές – απορροφήσεις LULUCF

Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου (EU-28 + Ισλανδία) για την περίοδο 1990 - 2015
Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EU-28) και Ισλανδίας για την περίοδο 1990 - 2015.
EU-28 και Ισλανδία Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ - CO2 ΜΕΘΑΝΙΟ - CΗ4 ΥΔΡΟΦΘΟΡΑΝΘΑΚΕΣ - HFCs ΥΠΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ - N2O ΥΠΕΡΦΘΟΡΑΝΘΡΑΚΕΣ - PFCs ΦΘΟΡΙΟΥΧΟ ΘΕΙΟ - SF6 ΤΡΙΦΘΟΡΙΟΥΧΟ ΑΖΩΤΟ - NF3 Απροσδιόριστες Εκπομπές HFCs και PFCs
1990 5.653,88 4.466,52 729,47 29,13 385,53 26,37 11,00 0,024 5,84
1991 5.552,66 4.406,23 709,61 29,15 366,92 23,91 11,46 0,025 5,37
1992 5.375,43 4.263,57 690,54 31,58 352,72 19,37 12,28 0,027 5,35
1993 5.275,38 4.179,85 681,42 34,50 342,93 18,35 12,97 0,029 5,34
1994 5.252,97 4.166,84 664,66 39,15 345,16 17,66 14,14 0,032 5,33
1995 5.301,90 4.207,98 663,79 43,75 348,13 17,35 15,19 0,100 5,61
1996 5.411,17 4.310,55 660,37 50,96 353,36 16,63 15,07 0,094 4,13
1997 5.311,17 4.221,70 647,10 58,84 350,37 15,50 13,58 0,102 3,98
1998 5.266,16 4.213,81 631,91 60,51 328,37 14,78 12,85 0,077 3,85
1999 5.153,56 4.145,06 619,86 52,18 307,80 14,39 10,55 0,075 3,65
2000 5.162,39 4.170,99 607,54 53,31 305,74 12,34 10,59 0,103 1,80
2001 5.217,75 4.240,13 600,39 52,62 302,15 10,95 9,73 0,082 1,70
2002 5.174,91 4.217,88 586,24 56,40 291,18 12,65 8,60 0,134 1,84
2003 5.258,31 4.310,06 577,11 63,18 288,32 10,35 8,11 0,147 1,04
2004 5.259,15 4.322,12 558,99 67,07 293,06 8,78 8,11 0,132 0,89
2005 5.220,97 4.298,27 547,49 73,42 285,37 7,38 7,92 0,156 0,95
2006 5.209,12 4.304,48 536,31 77,83 275,12 6,95 7,49 0,141 0,80
2007 5.160,40 4.259,01 527,30 84,01 275,68 6,42 7,09 0,163 0,73
2008 5.045,67 4.159,48 516,31 91,27 265,19 5,63 6,71 0,149 0,93
2009 4.680,00 3.821,00 503,44 94,44 249,97 3,53 6,31 0,077 1,23
2010 4.785,46 3.938,96 493,24 102,49 239,68 4,05 6,44 0,119 0,49
2011 4.630,05 3.795,10 483,60 104,94 235,49 4,32 6,22 0,127 0,26
2012 4.567,13 3.737,79 477,96 108,23 232,70 3,79 6,28 0,093 0,28
2013 4.471,634 3.651,354 466,055 110,512 233,121 4,047 6,191 0,068 0,285
2014 4.294,382 3.476,428 459,413 112,997 235,509 3,601 6,138 0,074 0,220
2015 4.317,435 3.505,674 456,986 107,937 236,432 3,680 6,415 0,069 0,242
Προέλευση Δεδομένων: Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος - European Environment Agency - EU-28 + Ισλανδία. (εκπομπές σε εκατομμύρια ισοδύναμους τόνους CO2 - equivalent. Περιλαμβάνονται οι έμμεσες εκπομπές CO2. Δεν συμπεριλαμβάνονται εκπομπές - απορροφήσεις LULUCF.

Δεν συμπεριλαμβάνονται εκπομπές – απορροφήσεις LULUCF

Πίνακας 1.3 - Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EU-28) και Ισλανδίας για την περίοδο 1990 - 2015
ΠΙΝΑΚΑΣ 1.3: Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EU-28) και Ισλανδίας για την περίοδο 1990 - 2015
Πίνακας 1.3 - Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EU-28) και Ισλανδίας για την περίοδο 1990 - 2015
ΠΙΝΑΚΑΣ 1.3: Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Ένωση (EU-28) και Ισλανδίας για την περίοδο 1990 - 2015
EU-28 Συνολικές Εκπομπές Αερίων του Θερμοκηπίου ΔΙΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ - CO2 ΜΕΘΑΝΙΟ - CΗ4 ΥΔΡΟΦΘΟΡΑΝΘΑΚΕΣ - HFCs ΥΠΟΞΕΙΔΙΟ ΤΟΥ ΑΖΩΤΟΥ - N2O ΥΠΕΡΦΘΟΡΑΝΘΡΑΚΕΣ - PFCs ΦΘΟΡΙΟΥΧΟ ΘΕΙΟ - SF6 ΤΡΙΦΘΟΡΙΟΥΧΟ ΑΖΩΤΟ - NF3 Απροσδιόριστες Εκπομπές HFCs και PFCs
1990 5.649,488 4.462,123 729,474 29,126 385,532 26,365 11,004 0,024 5,841
1991 5.548,393 4.401,962 709,607 29,149 366,915 23,907 11,459 0,025 5,369
1992 5.371,255 4.259,399 690,539 31,575 352,716 19,366 12,283 0,027 5,350
1993 5.271,335 4.175,802 681,421 34,500 342,927 18,347 12,968 0,029 5,340
1994 5.249,176 4.163,045 664,662 39,145 345,162 17,660 14,143 0,032 5,327
1995 5.298,185 4.204,265 663,786 43,752 348,133 17,347 15,194 0,100 5,609
1996 5.407,530 4.306,914 660,369 50,963 353,363 16,634 15,065 0,094 4,128
1997 5.307,652 4.218,184 647,095 58,839 350,368 15,500 13,582 0,102 3,983
1998 5.262,867 4.210,523 631,911 60,510 328,368 14,778 12,846 0,077 3,853
1999 5.150,514 4.142,011 619,860 52,183 307,798 14,390 10,546 0,075 3,651
2000 5.159,686 4.168,278 607,541 53,306 305,736 12,338 10,587 0,103 1,796
2001 5.215,192 4.237,565 600,394 52,622 302,151 10,948 9,733 0,082 1,698
2002 5.172,465 4.215,443 586,238 56,395 291,178 12,645 8,596 0,134 1,835
2003 5.255,933 4.307,684 577,107 63,177 288,316 10,354 8,107 0,147 1,042
2004 5.256,860 4.319,831 558,988 67,070 293,058 8,780 8,114 0,132 0,887
2005 5.218,621 4.295,917 547,493 73,423 285,372 7,384 7,924 0,156 0,952
2006 5.206,810 4.302,172 536,308 77,827 275,115 6,951 7,493 0,141 0,803
2007 5.158,175 4.256,780 527,301 84,014 275,682 6,424 7,085 0,163 0,727
2008 5.043,526 4.157,334 516,310 91,265 265,194 5,631 6,711 0,149 0,933
2009 4.678,018 3.819,014 503,443 94,442 249,971 3,533 6,309 0,077 1,229
2010 4.783,450 3.936,944 493,238 102,494 239,679 4,050 6,436 0,119 0,489
2011 4.628,140 3.793,188 483,595 104,938 235,490 4,320 6,219 0,127 0,262
2012 4.565,286 3.735,954 477,958 108,233 232,699 3,794 6,277 0,093 0,278
2013 4.469,917 3.649,637 466,055 110,512 233,121 4,047 6,191 0,068 0,285
2014 4.292,735 3.474,781 459,413 112,997 235,509 3,601 6,138 0,074 0,220
2015 4.315,773 3.504,013 456,986 107,937 236,432 3,680 6,415 0,069 0,242
Προέλευση Δεδομένων: Ευρωπαϊκό Γραφείο Περιβάλλοντος - European Environment Agency - EU-28 + Ισλανδία. (εκπομπές σε εκατομμύρια ισοδύναμους τόνους CO2 - equivalent. ΧΩΡΙΣ έμμεσες εκπομπές CO2. Δεν συμπεριλαμβάνονται εκπομπές - απορροφήσεις LULUCF

Βιβλιογραφία – Αναφορές

Analysis of key trends and drivers in greenhouse gas emissions in the EU between 1990 and 2015 – European Environment Agency Report , ISBN 978-92-9213-861-5

Annual European Union greenhouse gas inventory 1990–2015 and inventory report 2017, as submitted in UNFCCC Secretariat (May 2017) by European Environment Agency,

Early estimates of CO2 emissions from Energy use in EU by Eurostat Newsrelease 79/2017 – 4 May 2017,

Energy, transport and environment indicators – 2017 Edition by Eurostat (Statistical Books),

Trends and Projections in GREECE 2017 –  Country factsheet, by European Environment Agency,

EU greenhouse gas emissions from transport increase for the second year in a row, Newsletter by European Environment Agency Report (2017),

CH4 Emissions from Solid Waste Disposal, by Jens E. Frøiland Jensen (Norconsult) and R. Pipatti (VTT Energy, Finland)

Εισαγάγετε το email σας, ώστε να μπορέσουμε να συνεργαστούμε μαζί σας.