Μηχανισμός δίκαιης μετάβασης

Τι είναι ο μηχανισμός δίκαιης μετάβασης

H Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δεσμευτεί να γίνει η πρώτη περιοχή του κόσμου με ουδέτερο περιβαλλοντικά κλίμα μέχρι το 2050.  Αυτό απαιτεί σημαντικές επενδύσεις από την Ευρωπαϊκή Ένωση  όσο και από τον εθνικό και ιδιωτικό τομέα των κρατών μελών.

Η μετάβαση της Ευρώπης σε μια βιώσιμη αειφόρο οικονομία σημαίνει σημαντικές επενδυτικές προσπάθειες σε όλους τους τομείς.  Η  επίτευξη των σημερινών στόχων για το κλίμα και την ενέργεια για το 2030 θα απαιτήσει πρόσθετες επενδύσεις ύψους 260 δις Ευρώ ετησίως μέχρι το 2030.

Το επενδυτικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης συμφωνίας για την αειφόρο ανάπτυξη της Ευρώπης  παρουσιάστηκε στις 14 Ιανουαρίου 2020. Προσδοκάται να κινητοποιήσει τις δημόσιες επενδύσεις και να βοηθήσει στην απελευθέρωση των ιδιωτικών κεφαλαίων. Η ροή των κεφαλαίων προβλέπεται να γίνει μέσω χρηματοδοτικών μέσων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (InvestEU) και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.

Μηχανισμός πράσινης μετάβασης

Ο Μηχανισμός δίκαιας μετάβασης (Just Transition Mechanism) παρουσιάσθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στο πλαίσιο της πράσινης συμφωνίας. Αποτελεί ένα βασικό εργαλείο που αποσκοπεί  να διασφαλίσει ότι κανένας δεν θα μείνει πίσω στην πράσινη μετάβαση προς μία οικονομία κλιματικά ουδέτερη. Παράλληλα, παρουσιάσθηκε και το επενδυτικό σχέδιο αειφόρων επενδύσεων στην Ευρώπη.  Υπενθυμίζεται ότι κατά την διαδικασία αυτή προβλέπεται η διακοπή χρήσης ορυκτών καυσίμων  όπως ο άνθρακας, ο λιγνίτης, η τύρφη και η αντικατάσταση τους από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ο μηχανισμός δίκαιας μετάβασης περιλαμβάνει χρηματοδοτικά μέτρα και πρακτική υποστήριξη για την δημιουργία των αναγκαίων επενδύσεων στις περιοχές και τομείς  που πλήττονται από τις μεταβολές αυτές.  Εκτιμάται ότι θα κινητοποιήσει την δημιουργία νέων επενδύσεων κατά την περίοδο 2021 – 2027 το ύψος των οποίων αναμένεται να ξεπεράσει τα 100 δις Ευρώ.

Μέτρα Οικονομικής υποστήριξης

Ο μηχανισμός δίκαιης μετάβασης καλείται να αντιμετωπίσει τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις, εστιάζοντας στις περιφέρειες τις Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα αντιμετωπίσουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες. Ο μηχανισμός δίκαιης μετάβασης θα αποτελείται από τρεις κύριες πηγές χρηματοδότησης:

  • Ίδρυση Ταμείου δίκαιας μετάβασης

    Προβλέπεται η ίδρυση ενός νέου Ταμείου Δίκαιας μετάβασης προϋπολογισμού ύψους 7,5 δις. ευρώ για την επερχόμενη περίοδο 2021-2030.  Πρόκειται για νέα κονδύλια τα οποία θα προστεθούν στην πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την διαμόρφωση του επόμενου μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσής.

    Για την αξιοποίηση των κονδυλίων αυτών, τα κράτη μέλη θα πρέπει σε συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να προσδιορίσουν τις επιλέξιμες περιφέρειες μέσω συγκεκριμένων μεταβατικών σχεδίων. Θα πρέπει επίσης να δεσμευτούν για την ενίσχυση των πόρων αυτών με χρήματα από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο καθώς και ιδίους εθνικούς πόρους. 

    Η αξιοποίηση των πόρων αναμένεται να δημιουργήσει νέες επενδύσεις στις πληττόμενες περιοχές ύψους τουλάχιστον 30-50 δις. ευρώ. Το Ταμείο θα παρέχει κατά κύριο λόγο επιχορηγήσεις στις περιφέρειες. Στους τομείς ενίσχυσης περιλαμβάνονται:

    • η ενίσχυση δημιουργίας νέων επενδύσεων στους τομείς καθαρής ενέργειας & ενεργειακής απόδοσης
    • η ενίσχυση των εργαζομένων για την ανάπτυξη νέων δεξιοτήτων και ικανοτήτων,
    • η ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων και η δημιουργία νέων οικονομικών ευκαιριών για αυτές.
  • Ενίσχυση μέσω του χρηματοδοτικού σχήματος InvestEU

    Ο χρηματοδοτικός μηχανισμός InvestEU αναμένεται να κινητοποιήσει την δημιουργία νέων επενδύσεων ύψους 30 – 50 δισ Ευρώ.  Οι μορφές ενίσχυσης του InvestEu περιλαμβάνουν:

    (α) Επιχορηγήσεις

    Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει επιχορηγήσεις σε οργανισμούς και, ορισμένες φορές, σε μεμονωμένα άτομα για την υλοποίηση σχεδίων που προάγουν τις πολιτικές της. Επιχορηγήσεις διατίθενται σε πολλούς διαφορετικούς τομείς δραστηριότητας, από την έρευνα και την εκπαίδευση μέχρι την ανθρωπιστική βοήθεια. Σπάνια χρηματοδοτούνται σχέδια σε ποσοστό 100%. Αντίθετα, οι επιχορηγήσεις είναι μια μορφή συμπληρωματικής χρηματοδότησης και ο δικαιούχος οργανισμός παρέχει ένα ποσοστό της χρηματοδότησης του σχεδίου.

    Προσκλήσεις υποβολής προτάσεων χρηματοδότησης – ανά θέμα

    (β) Δάνεια, εγγυήσεις και ίδια κεφάλαια

    Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρέχει χρηματοδοτική βοήθεια με τη μορφή δανείων, εγγυήσεων και ίδιων κεφαλαίων για τη στήριξη των πολιτικών και των προγραμμάτων της. Παρέχει επίσης εγγυήσεις για να βοηθήσει τους δικαιούχους να λάβουν δάνεια ευκολότερα ή με καλύτερους όρους από τις τράπεζες και άλλους δανειοδότες. Τέλος, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να συμμετέχει χρηματοδοτικά σε ένα σχέδιο κατέχοντας τμήματά του.

    Πρόσβαση σε χρηματοδότηση με την υποστήριξη της ΕΕ

    (γ) Επιδοτήσεις

    Οι επιδοτήσεις τελούν υπό την άμεση διαχείριση των εθνικών κυβερνήσεων των κρατών μελών και όχι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Για παράδειγμα, οι γεωργικές επιδοτήσεις χορηγούνται για τη στήριξη των αγροτών.

    (δ) Βραβεία

    Βραβεία απονέμονται σε νικητές διαγωνισμών στο πλαίσιο του προγράμματος Ορίζοντας 2020. Οι νικητές λαμβάνουν χρηματικό έπαθλο, καθώς και προβολή ή προώθηση του έργου τους

  • Ενίσχυση μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων

    Ενίσχυση του δημόσιου τομέα μέσω δανεισμού από την ΕΤΕπ που θα υποστηριχθεί από τον προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.  Αναμένεται με τον τρόπο αυτό να κινητοποιηθούν επενδύσεις ύψους 25-30 δις. ευρώ. Οι πόροι προβλέπεται να χρησιμοποιηθούν για δάνεια προς το δημόσιο τομέα και την ενίσχυση επενδύσεων σε δίκτυα τηλεθέρμανσης και ανακαίνιση κτιρίων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα προετοιμάσει σχετική νομοθετική ρύθμιση έως το τέλος Μαρτίου 2020.

Ο μηχανισμός δίκαιας μετάβασης είναι κάτι παραπάνω από ένα απλό χρηματοδοτικό μέσο.  Η Επιτροπή θα παρέχει τεχνική βοήθεια στα κράτη μέλη και στους επενδυτές κατά τρόπο ώστε να διασφαλίζει ότι εμπλέκονται οι επηρεαζόμενες κοινότητες, οι τοπικές αρχές, οι κοινωνικοί εταίροι και οι μη κυβερνητικές οργανώσεις. Ο μηχανισμός της δίκαιης μετάβασης θα περιλαμβάνει ένα ισχυρό πλαίσιο διακυβέρνησης και θα επικεντρώνεται σε εδαφικά δίκαια μεταβατικά σχέδια.

Στόχοι του μηχανισμού δίκαιης μετάβασης

Ο δίκαιος μηχανισμός πράσινης μετάβασης  αποσκοπεί στο να :

  • Δραστηριότητες χαμηλού αποτυπώματος άνθρακα

  • Δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στην πράσινη οικονομία

  • Δημιουργία επενδύσεων σε δημόσιες και αειφόρες μεταφορές

  • Παροχή Τεχνικής βοήθειας

  • Δημιουργία επενδύσεων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

  • βελτίωση της ψηφιακής συνδεσιμότητας

  • Παροχή προσιτών δανείων σε τοπικές δημόσιες αρχές

  • Βελτίωση των ενεργειακών υποδομών, των δικτύων τηλεθέρμανσης και μεταφοράς.

Υποβάλετε το σχόλιο ή τις παρατηρήσεις σας

Εισαγάγετε το email σας, ώστε να μπορέσουμε να συνεργαστούμε μαζί σας.

Προσεχείς Εκδηλώσεις

Δεν υπάρχουν προσεχείς εκδηλώσεις αυτήν τη στιγμή.